Hopp til innhold Hopp til hovedmeny

Hjem

> Felles > Bli inspirert > Boktips voksne

Rakel Solstad:

men kva veit vi om barna

men kva veit vi om barna

”men kva veit vi om barna” er blitt omtala som ei av fjorårets viktigaste bøker og bør vere obligatorisk lesnad for alle som har omsorg for barn. Gjennom tre noveller møter vi tre ulike barn som alle har det vondt. Sigge bur på skuleinternat og får reise heim berre i helgane. På internatet vert han plaga og misbrukt, også av sin eigen storebror. I den andre forteljinga ligg ein gut på magen ned i skogbotnen, medan eit jamnt lag med snø er i ferd med å legge seg over guten og skogbotnen. Noko fælt har skjedd. Dei vaksne konkluderer med at det var ei ulukke. Men var det det? I den siste sekvensen møter vi Ida, ei einsam jente som blir kjend med ein fosterheimsgut.

Felles for alle dei tre hovudpersonane er at dei vert avvist, og at dei lir og pinast på ulike måtar. Gjennom overgrep, mobbing og vald får vi eit innblikk i ei barneverd som ligg skjult for dei fleste av oss. Det er opprivande å lese desse tekstane. Det gjer vondt. Eit viktig spørsmål er: Kor brutale og hensynslause kan barn vere mot kvarandre utan at ansvarlege vaksne oppdagar det? Og gjer noko med det? Som boktittelen peikar på er det mykje som skjuler seg i ”Edens hage”.

”men kva veit vi om barna” er debutboka til Rakel Solstad. Arbeidet som pedagogisk-psykologisk rådgjevar i skulen har tydelegvis gitt henne stor innsikt barnesinnet. Ho maktar å skildre det brutale utan bruk av sterke ord. Språket er stille og nøkternt, men heile tida med ei underliggande spenning. Alle som tek barn på alvor har nytte av å lese denne boka.

Del på facebook
Laura Djupvik:

Kvitt

Kvitt

Det var tilfeldig at eg kom til å lese romanen Kvitt. Ein lånar leverte den inn og sa at "Denne boka var det noko med", så eg bestemte meg for å prøve den. Eg vart ikkje skuffa. 

Boka tek opp er eit mykje omskrive tema: "forboden kjærleik” mellom ei ung jente og ein vaksen mann, eller rettare sagt mellom elev/lærar.

Handlinga er lagt til eit kristent miljø på Vestlandet. Den går over eit skuleår og kvart kapittel tar for seg ein månad. Den eine hovudpersonen,Jill, snart 17 år, skal begynne andre året på vidaregåande skule, og kjærasten Kristoffer er klar for medisinstudier i Bergen. 

Jill er lei av kjærasten. Han er imot sex før ekteskapet, medan Jill ønskjer å prøve det ut. Forfattaren klarer å la oss føle lengten til den unge jenta som ikkje får utforske seksualiteten sin. Då Kristoffer reiser til Bergen for å studere, forelskar ho seg i den flotte rådgivaren/læraren Peder. Han er over 40 år, gift og har ei dotter som er eit år eldre enn Jill. Jill nyttar alle høve til å få kontakt/ kome i nærleiken av Peder. Han vert meir eller mindre motvillig dregen inn i forholdet. Vi får skildra deira møte på hytta hans, kontoret osv. Han prøver å stå i mot og prøver fleire gongar å forklare henne at dei må avslutte forholdet før det får avorlege følgjer.

"Det er farleg både for oss og andre". Peder slit med skuld og skamkjensle. Han er klar over kva farer dei utset seg for, og at han er den ansvarlege. Han prøver fleire gongar å gjere det slutt, men er for svak. Det vert aldri alvor av det før …

Det er ikkje aldersforskjellen som er det verste. Det er maktforholdet elev/lærar som er det største problemet. Djupvik skildrar makt, skuld og skam, begjær og ulovleg kjærleik, Boka er også ei forteljing om tap av uskuld. 

Forfattaren skriv godt, ho har eit flott nynorsk språk. Boka er velkomponert og har mange gode dialogar. Forteljarstemma vekslar mellom Peder og Jill, slik at vi får høyre begge sine tankar om forholdet. Slik vert vi godt kjende med hovudpersonane. 

Dette er absolutt ei bok eg kan anbefale! Kjekt å finne ein ny forfattar, og at ho skriv nynorsk er sjølvsagt også eit pluss! Boka kom ut på Kolon forlag hausten 2013 og er på 164 sider. Den er utgitt som ei bok for vaksne, men ungdom kan absolutt også lese den etter mi meining.

Laura Djupvik er frå Gurskøy på Sunnmøre. Ho er journalist og forfattar. Ho debuterte i 2004 med romanen Båten er så liten. Tre år seinare kom barneboka Hundre appelsiner og ein fiolin

Kvitt er altså Djupvik sin tredje roman. Ho er berre 44 år, så vi kan håpe å høyre meir frå henne i åra som kjem.

Del på facebook
En av oss: en fortelling om Norge

Det är väl ingen som inte har fått med sig vad som hände 22 juli 2011 i Oslo och på ön Utøya. När jag läste om det blev jag helt bestört och trodde inte det var sant. Hur kan något sådant hända i Norden och i Norge? Alla trodde först att dådet var utfört av Al-Qaida, men det visade sig vara en vit norsk 32 årig man. 

Åsne Seierstad har byggt upp sin bok kring intervjuer och genomläsning av tusentals artiklar. Och hon gör det på ett innerligt och rörande sätt. Det finns undantag där jag tycker att Seierstad går alldeles för fort fram. På ena sidan är Breivik taggare och vän med invandrare och sedan är han nazist. Men det är småsaker och det är inget som får boken att bli mindre trovärdig.

Jag har aldrig fått ett bra grepp om vem Breivik var i sin ungdom. Hur kunde han förvandlas till en kall massmördare? Är han ett monster eller en människa som har förbigåtts av ett samhälle, som säger att de ska ta vara på alla, där det finns stora brister?

Det som verkligen får mig att nästan börja gråta är delen där Seierstad skriver om skottlossningen på Utøya. Det är så detaljerat att man måste sluta läsa och sedan borja på nytt efter en stund, för att man skall kunna smälta det som hände. Om blodet som sprutar. Om huvuden som blir sprängda i bitar. Om kulor som går rakt in i hjärta, lungor och rygg. Det är hemskt. Min fråga är då: Hur var det då att uppleva det? Om vi, som läsare syns det är fruktansvärt, hur var det då för de ungdomar som overlevde, men även dog? Det går inte att föreställa sig.

Den här anbefalningen dedicerar jag till alla de drabbade och väljer att inte att sätta något betyg eftersom det vore att betygsätta om själva händelsen ägt rum eller inte. Och det vill jag inte. Men vill ni förstå vad som h¨nde den där dagen den 22 juli 2011 är det verkligen en välskriven bok, som inte lämnar en oberörd.

Del på facebook
Sara Gruen:

Vann til elefantene

Vann til elefantene

Den canadiske forfattaren Sara Gruen si bok ”Vann til elefantene” er selt i over fem millionar eksemplar og låg dryge to år på New York Times si bestseljarliste. Dette er ikkje nødvendigvis eit kvalitetsstempel, men uansett er boka verdt å lese.  Vi møter 93 år gamle Jacob Jankowski som sit på ein eldreinstitusjon og mimrar attende til ei dramatisk ungdomstid under harde depresjonsår i USA. Etter at begge foreldra døyr i ei bilulukke droppar han ut av tre års veterinærstudiar på sjølvaste eksamensdagen. Jacob står på bar bakke, utan pengar, utan famile og utan jobb. Deprimert og fortvila vandrar han langs eit jernbanespor i mørket og kastar seg om bord i eit tog, utan å ane at det tilhøyrer Benzini-brødrenes berykta sirkus. Dette blir starten på både grusomme og romantiske opplevingar.

Sara Gruen dreiv grundig research av sirkusbransjen i dei harde 1920- og 30-åra før ho skreiv boka. Mange av scenene er knytt opp mot verkelege hendingar. Vi får eit godt innblikk i det som skjuler seg bak den glitrande sirkusfasaden. Om dyremishandling. Om sjokkerande forskjellsbehandling mellom artistar og arbeidarar/sjauarar. Om brutalitet og total mangel på rettstryggleik. Om alkoholmisbruk, prostitusjon, matmangel og stanken av uvaska kroppar og klede. Om dvergar og vanskapningar i ulike fasongar som har sin verdi kun i form av billettinntekter.

Men først og fremst er dette historia om Jacob Jankowski. Han får jobb som veterinær på sirkuset og forelskar seg i den vakre artisten Marlena. Ho er på si side gift med August, ein av direktørane ved sirkuset. August er både valdeleg, herskesjuk, sjalu og psykopatisk. Dermed ligg alt til rette for eit burleskt trekantdrama av beste sort. ”Vann til elefantene” er også  blitt filmatistert  med Reese Witherspoon, Robert Pattinson og Christoph Waltz i hovudrollene.

Del på facebook
David og Goliat

Om fordeler med ulemper. Malcolm Gladwell, suksessforfatter som skrev boken ”Vippepunktet”, påstår i sin nyeste bok at vi ofte undervurderer hvor mye frihet som fins i det som ser ut til å være en ulempe.  Han foreslår at for de sterke, er deres egenskaper som synes å gi dem styrke ofte kilder til stor svakhet. Mens for de svake, kan det å takle overveldende odds produsere storhet og skjønnhet. 

I et kapittel diskuterer han hvordan det å ha dysleksi kan være en ”fordel”. Han kaller det ”en teori om ønskelige vansker”. Ingen ville ønske at deres barn hadde dysleksi, men Gladwell forteller om flere fremragende mennesker som grunngir sin suksess med at de faktisk hadde dysleksi!

”David og Goliat” er hans femte bok og han bruker mange av sine kjente litterære teknikker: han har fordypet seg i faglig litteratur, intervjuet mange mennesker og har funnet fram til motstridende årsaks-sammenhenger og forbindelser. Gladwell har sine kritikere som mener at han bruker som fakta det som i virkeligheten bare er interessante muligheter. Andre mener at hans konklusjoner ikke alltid er overbevisende. Men selv om man ikke er enig, er hans påstander likevel tankevekkende.

Boken inneholder mange forskjellige ”casestudier” som gir fascinerende lesing. Hans fortellinger om og historier til de enkelte menneskene var det som jeg fant mest interessant.

Del på facebook
Amitav Ghosh:

Tidevannslandet

Tidevannslandet

Innerst i Bengalbukta ligger et område som kalles Sundarban, et tidevannsland uten grenser mellom elv og hav. Dette øyriket, hvor mangroveskogen oversvømmes av tidevannet hver dag, er hjemmet til gangesdelfinen og tigeren. Men også stadig flere mennesker bosetter seg i dette området som kalles Gangesdeltaet.

Den unge amerikanske cetologen Piya kommer til Sundarbans for å forske på den sjeldne gangesdelfinen. I Sundarban treffer hun Kanai, indisk oversetter og tolk, som er på besøk hos sin tante som driver et stort helsesenter i området. Kanai, som er en vellykket forretningsmann, blir fascinert av Piya. Men Piya er en reservert og stille kvinne, oppslukt av sin store lidenskap, delfinene. 

I arbeidet med å kartlegge gangesdelfinens levemåte og utbredelse i Sundarban, får Piya hjelp av Fokir. Fokir er innfødt fisker og kjentmann i tidevannslandet, analfabet, men med stor kunnskap om natur og dyreliv i området.

Rundt disse tre kretser handlingen i Tidevannslandet, men persongalleriet ellers er rikholdig. Vi møter Kanais tante, Fokirs kone og sønn, og gjennom en gammel dagbok som Kanais onkel har skrevet, får vi historien til Fokirs mor, Kusum. Boken forteller også legenden om Bon Bibi, tigergudinnen, som sørger for at de rike og grådige blir straffet, mens de fattige og rettskafne får sin lønn.

Dette er en bok med en historie som gikk rett til hjertet på meg. Den forteller ikke bare Piya, Kanai og Fokirs historie; Amitav Ghosh maler med bred pensel et bilde av miljø og omgivelser i Sundarban som virker svært troverdig, og vi får innblikk i historie og myter knyttet til området.  Godt språk og en spennende historie gjorde denne boka til en stor leseopplevelse for meg.

Del på facebook
Trude Lorentzen:

Mysteriet mamma

Mysteriet mamma

Mia er ei aktiv, glad og vel fungerande  mor som heilt uventa vert psykisk sjuk og tek livet sitt. Dottera Trude er 15 år då dette hender. I dag er Trude vaksen, journalist i Dagbladet og er sjølv blitt mor. Tankane byrjar å melde seg – vil det same skje med henne som med mora, er ho spesielt utsett, og kva skjedde eigentleg den gongen for 25 år sidan? Trude reiser på besøk til far som ho flytta til etter sjølvmordet. Kassene frå mor og Trude sin heim blei pakka  i hui og hast og sett på loftet der. Sidan den gongen har dei ikkje vore opna.  Brødkorga, tigerdressen til mor – alt ho pakkar opp får fram minna. Vi får høyre historia om den vesle familien på tre, mor, far og Trude. Velutdanna foreldre som vert skild  då Trude er 3 år, men som likevel har kontakt og deler foreldreansvaret på ein god måte. Glimt  frå barne- og ungdomsår vekslar med Trude sine undersøkingar i dag. Ho snakkar med slekt og vener av mor og med fagfolk og prøver å forstå meir. Og vi som lesar forstår meir – både om psykisk sjukdom – og ikkje minst kor tøft det er for ein ung pårørande. Dette er ei varm, engasjert, trist og samstundes spanande bok som eg kan anbefale til mange. Ho er velskriven, lettlest og ikkje minst vanskeleg å legge frå seg.

Del på facebook
Gaute Heivoll:

Over det kinesiske hav

Over det kinesiske hav

Romanen Over det kinesiske hav av Gaute Heivoll startar i 1994 med at ein mann ryddar opp i boet etter foreldra sine. Bilder, dokument, brev og klede: alt bringer fram minner frå hans eige liv, frå han kom hit som guttunge mot slutten av krigen og huset var nytt.

Vi går så tilbake i tid og møter eit ungt ektepar, forteljaren sine foreldre, som reiser sitt eige forpleiningshjem for «åndssvake», som romanen konsekvent kallar dei, i ei lita bygd på Sørlandet. Huset ligg aude til i skogen, med eit barnlaust ektepar som nærmeste naboar. Til dette huset i skogen kjem etter ei tid fem søsken i alderen 4 til 17 år. Frå før bor det tre menn på loftet, nemlig onkel Josef, Matiassen og Christian Jensen. Dei har alle sine særheiter og originale trekk. Det er tidlig i fredsåret 1945 at «tullingene fra Stavanger», som onkel Josef kallar dei, kjem. Nokre månader tidlegare har vergerådet i Stavanger tatt dei frå foreldra. Eit foreldrepar som berre ein eineste gong før dei døyr, får sjå barna sine igjen ei kort stund.

Dette er er med andre ord ein roman om oppvekst og liv i eit uvanleg miljø, rundt uvanlege menneske, men likevel ein roman som er uhyre jordnær – nesten saklig i stilen. Det er ei historie om den gongen «åndssvake» blei sett på og behandla på ein ganske anna måte enn i dag, med umyndiggjering og tvangssterilisering som faste innslag. Og det er ei historie om små menneske med store personligheiter, og ei historie om korleis eit barnesinn opplever og handterer møtet med annaleisheit.

Onkel Josef er ein av romanen sine sterkaste og mest rørande portrett. Om han heiter det etter at han er død: «Slik endte Josefs merkelige liv. Han hadde hatt verdenslitteraturen og gudstjenestene. Han hadde hatt tapperhetsmedaljen, og siden vandrepokalen å speile seg i. Jeg tror det var nok».

Gaute Heivoll har eit særlig godt grep på å formidle det alminnelege og daglige i eit liv. Hendingar som kvar for seg er minimale av format, men som like fullt utgjer livet for dei det gjeld. Faktene er få og små. Han løftar fram dei stemmelause og gir dei verdigheit og betydning, i dette tilfellet dei åndssvake. Når forteljaren går tilbake til barndommen og erindrer livet med dei fem søskena og dei tre mennene på loftet får romanen ei heilt spesiell atmosfære og språket til Heivoll er så fortetta og godt at det dreg lesaren med seg inn i historia. I store parti er denne romanen både vakker og urovekkende.

Del på facebook
Richard C. Morais:

En trettimeters reise

Bokomslag, En trettimeters reise

Denne boka kan absolutt karakteriserast som ein feelgood-roman, for smilet sit laust mellom sidene. Vi følgjer eit ungt, kulinarisk geni, Hassan Haji, på ei reise gjennom eit mangefarga, kulinarisk landskap.

Restaurantfamilien Haji vel å forlate Mumbai i India når mora dør i ei tragisk ulykke. Første stopp blir England, for ei kulinarisk “akklimatisering”, før dei et sin veg gjennom Europa og endar i den lille franske byen Lumiere. Der opnar dei restauranten Maison Mumbai. Men på andre sida av gata, tretti meter unna, ligg den berømte og elegante restauranten til Madam Mallory. Det seier seg sjølv at her er det duka for konfliktar!
Madame oppdagar til sin fortvilelse at Hassan Haji er eit geni og eit naturtalent på kjøkenet. Han har ein “smakspalett” det knapt finnes makan til i heile verda og ho prøver å kapre han over til sin eigen restaurant. Vil ho lukkast? Eller vil Hassan ta med seg sine høge kulinariske ambisjonar og søke lukka andre stadar? Det kan du berre finne ut ved å lese denne herlege boka.

Og du må ikkje vere korkje gourmet eller gourmand for å glede av ho. Det held at du likar ei god bok!

Del på facebook
Dette er mine gamle dager

Jarle Klepp, som mange kjenner fra blant annet "Mannen som elsket Yngve" og "Kompani Orheim", har blitt voksen. Han er 38 år og gift med Iselin som han har to barn med, Åshild som er seks år og Sven på to. I tillegg har han selvfølgelig også Charlotte Isabel Hansen fra et tidligere forhold som vi kjenner fra boka ved samme navn (og filmen som fikk tittelen "Jeg reiser alene"). "Dette er mine gamle dager" er Renbergs femte bok om Jarle Klepp, men den kan fint leses frittstående.

Dette er en vakker og stillferdig bok. Ofte litt vemodig, men også med fin humor og optimisme. En virkelig god blanding av tilbakeblikk og skildring av Jarles nåværende liv som familiefar. Renbergs kjernetemaer er sterkt representert gjennom boka, oppvekst, alkoholisme, identitet og kjærlighet. Hele veien kommentert ved Jarles stadige tankesprang og barnas direkte vinkling på, og spørsmål om, ting de voksne har vanskelig for å sette ord på.

Det hele starter med at Jarle ser tilbake på en oppvekst som er sterkt preget av en far som drikker altfor mye. Dette er en del av livet som Jarle i stor grad har lykkes med å fortrenge. Faren er død for en tid tilbake og Jarle har fokusert på sitt eget voksenliv, småbarn, ekteskap, jobb og venner. Men en nyttårsaften skal han ut og kjøpe stjerneskudd sammen med sønnen Sven, og i fyrverkeriutsalget møter han tilfeldigvis på Jenta fra fortiden, datteren til farens drikkekompis, og Jarle blir tvunget til å tenke gjennom oppveksten på ny.

Om du liker å høre på lydbøker kan det virkelig anbefales her. Det er forfatteren sjøl som leser, og han leser godt. Stavangerdialekta gir det et autentisk preg og gjør at leseren/lytteren, ihvertfall for min egen del, lett kommer inn i stemninga fra filmene. God lesning!

Del på facebook

Opningstider 

Måndag 9-15.30  
Tysdag 14-19  
Onsdag 9-15.30  
Torsdag 14-19   
Fredag 9-15.30  

Kontakt

Tlf.: 71 17 15 72
Epost: biblioteket@aukra.kommune.no

Vi blir inspirert av